Foto: Laurien Riha
BIESBOSCH – Zo’n twee jaar gelden schitterde Reinier van Harten, samen met Sander Plukaard in de theatervoorstelling ‘Metgezwel’. Een indrukwekkend stuk, waarmee hij landelijk de aandacht trok. Als REINDIER is Van Harten ook singer-songwriter en muzikant. Toen het theater, dit najaar staat in het teken van zijn muziek als hij deelneemt aan de Popronde. Het reizende showcase festival stelt hem voor: “REINDIER is het alter ego van Reinier van Harten. Na een zware strijd tegen een hoofdtumor is hij nu terug met zijn band: in 2025 verschijnt diens nieuwe, Nederlandstalige album over deze donkere periode, vol eerlijke popsongs met humor en diepgang. Als interdisciplinaire artiest mixt REINDIER pop en visuele kunst en speelt hij op Lowlands en de Popronde.” Aan de rand van de Biesbosch, dat prachtig stukje Nederland, vertelt Van Harten over dat nieuwe avontuur, maar ook over zijn ziekte en wat dat voor gevolgen had.
“Ik heb al eens meegedaan met de Popronde in 2015 en dat was een hele leuke ervaring”, begint REINDIER spontaan te vertellen. “Vlak daarna kreeg ik alleen last van stembandproblemen en bleek mijn linker stemband verlamd. Weer veel jaren later viel mijn linker gehoor uit en pas in 2021 kwamen ze erachter dat dit kwam door een tumor in mijn hoofd. Daarvoor ben ik bestraald en heel erg ziek geweest. Toen ik weer beter was ben ik weer muziek gaan schrijven, maar dit was voor het eerst Nederlandstalig. Omdat het zo’n persoonlijk onderwerp was wilde ik het liefst in mijn moedertaal schrijven. En toen bedacht ik me: deze muziek verdiend ook een kans en ik wil mijn verhaal over ziekte en de manier waarop ik daar mee ben omgegaan met zoveel mogelijk mensen delen. Zowel in theater als in de popmuziek.” Hij staat te popelen om het Popronde avontuur aan te gaan. Op de openingsavond is REINDIER erbij. “Ik heb heel veel zin om in Nijmegen te spelen, dan staan we in Doornroosje. Verder heb ik niet een specifieke stad waar ik echt wil spelen, want ik vind het juist heel leuk om in alle uithoeken van het land te staan.”
Dat is de toekomst, nu terug naar andere tijden. “Mijn vader heeft conservatorium gitaar gedaan, dus die zette me al jong op muziekles”, lacht Van Harten als we het hebben over de eerste muzikale stappen. “ Via hem heb ik ook veel muziek ontdekt, van Stevie Wonder tot Bob Dylan en Kate Bush. Daarnaast werkte hij in het theater, dus via hem kreeg ik ook die kant mee. Later ben ik ze zelf gaan combineren, dus dat heb ik zeker aan hem te danken”, beschrijft hij om dan een andere kant te belichten. “Op de middelbare school wist bijna niemand dat ik muziek maakte. Ik deed het stiekem in mijn kamer, of achter de piano, maar ik schreef altijd liedjes, songteksten. Ergens schaamde ik me er misschien voor. Bang dat het niet goed genoeg was. Pas toen ik de brief kreeg dat ik was aangenomen op het conservatorium heb ik het met veel mensen gedeeld. Muziek maken is voor mij een therapie. Dat hele ziekteproces rondom die tumor heb ik middels muziek kunnen verwerken. Ik schrijf er nummers over, die zowel humor bevatten als hoop. Ik ben niet iemand die er veel over praat, ik kan het veel beter omvatten in een bepaald akkoord, een zin of een melodie. Rondkomen als artiest is best wel spannend, soms heb je veel werk, soms helemaal niets. Dat het zo grillig is maakt het wel lastig, maar het past ook wel goed bij mij als mens. Ik ben heel flexibel en niet snel gestrest, dus wat dat betreft kan ik die druk wel goed aan en daarom doe ik het ook nog steeds.”
REINDIER voor en REINDIER na heeft één groot verschil. Reinier van Harten veranderde de voertaal van Engels naar het Nederlands. “Door wat er met mij en die ziekte is gebeurd ben ik best wel andere muziek gaan maken. Behalve dat het ineens Nederlandstalig was in plaats van Engelstalig was de muziek veel minder elektronisch dan voorheen. Ik voelde dat dit album persoonlijker was, maar ook gelaagder was qua thematiek.” Hij laat een stilte vallen en formuleert: “Als je ziek bent valt ineens alles om je heen als een kaartenhuis in elkaar en kun je niet meer op je lichaam vertrouwen. Dat is een heel eng idee. Ik voelde dat ik heel erg vaak terugverlangde naar een nostalgisch gevoel. Iets van vroeger, toen ik kind was, thuis was, waar alles nog veilig was en onschuldig. Mijn album bevat heel veel samples, veel akoestische instrumenten. Dingen die me aan vroeger deden denken. De sound is indie, maar ook speels en toegankelijk. Het album gaat van kleine slaapliedjes tot sample-based tracks die ik samen met Tessa Rose Jackson opnam tot horror disco. Ik vertel hiermee echt mijn verhaal en ik denk dat dit heel erg past bij REINDIER als artiest op dit moment”
Een verandering in het creatieve proces hoe de muziek tot stand komt, een andere aanpak van de songwriting. Hij knikt: “Met dit album ben ik heel veel gaan schrijven vanuit een gevoel. Door de bestralingen werd ik erg ziek en toen ik eindelijk beter werd voelde ik me depressief en leeg. Vanuit die gevoelens ben ik achter de piano gekropen en eerst zoek ik dan vooral naar akkoorden en harmonieën die voor mij kloppen met het gevoel dat ik heb. Wanneer je een ziekte doormaakt kom je in veel verschillende stadia terecht. Eerst denk je: dit gaat niet over mij, dan raak je in paniek, dan wordt je onredelijk tegen de mensen om je heen en dan ga je ineens heel erg op zoek naar oplossingen en daarna trok ik me heel erg terug. Zo verschilt dat per mens natuurlijk, maar het gaf mij uiteindelijk inzicht in de liedjes die ik had geschreven. Alsof ze een reflectie waren van de periode waar ik doorheen ging. Daarom bestaat het album denk ik ook uit zowel ballads als uptempo en verschillende stijlen.”
In het gesprek valt dan de term hersentumor, maar dat corrigeert Van Haaften direct. “Het was een hoofdtumor en geen hersentumor. De tumor zit gelukkig niet in mijn hersenen, maar wel in mijn hoofd. helaas heeft het wel veel hersenzenuwen kapot gemaakt, waardoor spieren niet meer werken. Daarom is mijn stemband verlamd, mijn gehoor links doof, mijn evenwichtsorgaan kapot en spieren in mijn schouder en nek. Het heeft mij vooral doen beseffen hoe belangrijk muziek schrijven en maken voor mij is. het is echt noodzakelijk voor mij om te kunnen overleven. Ik was net klaar met bestralen, toen ben ik na drie weken een voorstelling met muziek gaan maken voor Oerol. Eigenlijk was ik veel te ziek, maar ik moest en zou het doen. Ik zou het niemand aanraden, want ik was vaak zo ziek dat ik amper kon staan, maar het heeft mij er wel doorheen gesleept en ik zou het niet anders gedaan hebben.” Dan neemt de Popronde deelnemer de afslag om te kijken wat het niet alleen voor hem betekende, maar wat hij met zijn werk ook aan het publiek wil meegeven. “Ik vind het belangrijk om hier heel open over te zijn. Er hangt echt nog zoveel schaamte over ziek zijn, en ook over voor mensen moeten zorgen of mantelzorger zijn. Heel veel jonge mensen hebben met ziekte of depressie te maken. Dat isolement waarin je terecht komt is heel pijnlijk en moeilijk. Ik wil niet met een vingertje wijzen over hoe je ziekte moet aanpakken, maar ik wil wel laten zien hoe het voor mij was en daarin hopelijk herkenning en troost bieden. Want zulke heftige ziekteprocessen zorgen ook voor bijzondere momenten met de mensen om je heen. Alle kleine onbenulligheden vallen echt weg en de kern blijft over. 5 oktober is mijn concert in de Melkweg en mijn release van mijn nieuwe album “MONOMAAN”, maar vooraf daaraan ga ik in samenwerking met stichting No Guts No Glory voorgesprekken organiseren, zodat mensen bij elkaar kunnen komen die zoiets hebben meegemaakt en vanuit de Melkweg komen er 50 gratis kaarten beschikbaar, zodat mensen makkelijk naar het concert kunnen. Ik vind het belangrijk om ook met de Popronde in steden te spelen en daar organisaties te benaderen die mensen die door iets soortgelijks gaan naar mijn concert te sturen. Hopelijk kunnen we zo ervaringen delen en elkaar steunen. Want ik geloof dat muziek heel veel kan openbreken.”
Reinier van Haaften is geboren in een dorpje vlakbij de Biesbosch. Een prachtig uniek natuur gebied en dit gebied vormt ook een inspiratie bron. “Mijn album gaat ook veel over nostalgie en daardoor zitten er in mijn teksten ook veel dingen uit mijn jeugd. Hoe ik achterop stond op de fiets bij mij vader, nooit zittend maar altijd staand, door het park en daar de merel hoor fluiten. Maar ook hoe de natuur altijd een kalmerende werking op me heeft, omdat het iets is waar ik ben opgegroeid. Zodra ik de geur van modder ruik en zwaluwen zie vliegen, dan weet ik dat het lente wordt en moet ik aan vroeger denken, wat een gelukkig en een warm gevoel is. De Biesbosch is een plek waar ik nog steeds geregeld kom met mijn familie en er graag wandel. Voor videoclips heb ik er ook geregeld locaties gescout, omdat het een uniek gebied is met prachtige natuur, kijkt zelf,” wijst hij om zich heen.
Naast muzikant is REINDIER ook theatermaker. Hoe vult dat elkaar nou aan en zijn er verschillen voor hem in ee optreden of een theatershow. “Ik ben erachter gekomen dat ik me in beide echt als een vis in het water voel. Ik ben afgestudeerd aan het conservatorium, maar in mijn laatste jaar heb ik ook lessen op de toneelschool gevolgd. Daarna ben ik altijd zowel popconcerten en albums blijven maken, als theatervoorstellingen. Theater was voor mij als kind ook al heel belangrijk, omdat het een uiting is waar zoveel mogelijk is qua licht, decor, dramaturgie. Ik hou van
acteren. Ik ben het steeds meer gaan doen de laatste jaren en het past ook binnen mijn makersschap. Ik zou niet kunnen kiezen tussen de twee, dus ik blijf ze altijd doen. Het geweldige is dat je het kunt combineren. Ik maak theatrale concerten en ik maak muziektheatervoorstellingen. Muziek schrijven zal ik hoe dan ook blijven doen, en hoe ik het daarna omvorm tot een live-uitvoering verschilt per album en project.
“Ik denk als je mijn verhaal leert kennen hoe ik de afgelopen 10 jaar heb gevochten met mijn lichaam en met een tumor die maar niet ontdekt werd, dat je mijn werk heel goed zult begrijpen. Het is heel eerlijk en open, maar ook vol fantasie en een hele rijke wereld. Dat zal het op het podium ook zijn”, ligt hij toe. Uiteraard ook op de plaat. ‘MONOMAAN’ verschijnt binnenkort. “Toen ik zo ziek was ging ik maar door en door en door. Ik was alleen maar bezig met muziek schrijven en aan het fantaseren over een nieuw concert. Terwijl ik eigenlijk niet durfde toe te geven dat ik te ziek was. Dat is best absurd. Later besefte ik pas: ik zet muziek boven mijn eigen gezondheid. Dat was heel pijnlijk, maar ook goed dat ik dit uiteindelijk besefte. Ik denk dat veel mensen dit doen. Niet echt naar hun gevoel luisteren en het heel hard wegduwen”, beschrijft hij de motivatie voor het album.
Optreden zal hij het komende najaar veel doen via de Popronde. We informeren of er verschil is tussen spelen in een theatervoorstelling of op een muziekpodium. “Een theatervoorstelling is wel echt keihard werken. Zeker als je er zowel als acteur en muzikant instaat. Je moet ander half uur lang scherp zijn en reageren in het moment. Muziek maken voelt voor mij flexibeler en is ook heel fysiek en intens, maar je kan soms iets meer de cadans bepalen en variëren. Een theaterstuk staat echt vast en heeft, zeker bij de dingen die ik maak, heel veel tempo nodig. Anders stort het in elkaar. Muziek is gewoon wat vrijer qua dat je meer kan improviseren en variëren. Een setlist kan worden omgegooid, een solo kan korter worden gemaakt in het moment zelf, met de band heb je meer speling. Maar daardoor is het allebei zo leuk en afwisselend. Tijdens de Popronde wil ik laten zien wie de nieuwe REINDIER is. Wat ik allemaal heb meegemaakt, maar ook hoe tof en vet deze muziek en dit concert nu is. Het wordt een showcase waar heel goed is nagedacht over de visuele uiting, maar tegelijkertijd ligt de focus echt op muziek. Ik neem je mee in mijn verhaal, maar geef ook een portie hele goede muziek”, besluit REINDIER zijn verhaal om dat straks met zijn klanken weer op te pakken in de Popronde.